Illegaal muziek downloaden is normaal

De keywords zijn jongeren, muziek, google, zippyshare, The Pirate Bay, vrije markt enzomeer. Maar wat drijft mensen er nu echt toe om gratis (meestal illegaal) muziek te downloaden? Wordt het beroep van muzikant schromelijk ondermijnd, of is er veel meer aan de hand?

Vinyl record
Foto door pokpok

Na een interessante discussie over de muziekindustrie op de blog van Bart vond ik het ook wel zinvol mijn mening hierover even te ventileren. Ik ben namelijk muzikant, platenlabel en marketeer–want zo gaat dat tegenwoordig–en ik denk dat ik bijgevolg een bepaalde blik heb op de innerlijke werking van al die componenten die sommige andere mensen niet hebben.

Verschuiving van budget

Het eerste punt dat Bart in zijn artikel aanhaalt vind ik een interessante kapstok om op verder te denken. De verschuiving van het budget van jongeren is zeker en vast en belangrijk punt om in acht te nemen als we zoeken naar de reden waarom er minder muziek gekocht wordt. DVD’s bijvoorbeeld, kosten ongeveer even veel als een album of een verzamelaar, maar bieden eigenlijk “zoveel meer”. Dat argument geldt nog meer voor games, die een hele fantasiewereld op een rijk versierde schotel aanbieden.

Het gesofisticeerde psychologische principe

Nog interessanter dan de eerder cijfermatige benadering van de verschuiving van het budget, is de drijfveer achter de verschuiving van het budget. Buiten het feit dat de verhoudingen een beetje uit balans zijn–€16 voor een cd’tje lijkt een beetje absurd in vergelijking met €7-10 voor een DVD met geluid, beeld en extra’s–bestaat er ook nog een gesofisticeerd psychologisch mechanisme bij de mens dat luiheid heet. Dat laatste moet niet altijd in een pejoratieve context gezien worden. Luiheid maakt ons eigenlijk voor een stuk efficiënt.

Maar wat heeft die luiheid nu juist met het gratis downloaden van muziek te maken? Daarvoor moeten we eerst kijken naar een kort stukje (muziek)geschiedenis. Niet zo héél lang geleden werd muziek door jongeren vooral afgespeeld op een cd-speler, al dan niet de compacte, draagbare variant. De dragers waren cd’s, die enkel in de muziekwinkel te koop waren. De handelingen waren vrij eenvoudig: je ging naar de winkel, koos (eventueel na beluisteren) een cd, betaalde de man of vrouw aan de balie met een algemene, in elke winkel aanvaarde betaalmethode en je ging naar huis met je laatste aanwinst. Erg eenvoudige stappen en in termen van efficiëntie–economie drijft nu eenmaal de efficiëntie–was dit wel het maximum dat er te bereiken was.

Zonder al te diep in te gaan op de overgangsperiode–gekopieerde cd’s, mp3-cd-spelers, enzomeer–kunnen we stellen dat we nu zijn aanbeland in een periode waar het simpelweg te omslachtig is geworden om naar de platenzaak te gaan, te betalen voor een cd, die cd in mp3-formaat om te zetten, de mp3’s op je mp3-speler te zetten en dan van je muziek te genieten.

Natuurlijk zijn er online varianten van de platenwinkel, zoals iTunes en Beatport, maar eerlijk gezegd: ik heb geen zin om me op elke webshop waar ik aankopen ga doen eerst te registreren. Beeld je in dat er twee kledingwinkels naast elkaar liggen die exact hetzelfde verkopen. Je bent best bereid om een bepaalde waarde in ruil voor je kleding te geven, maar in de ene winkel moet je eerst een uitgebreid formulier invullen, je gegevens verifiëren via je gsm, je creditcardgegevens achterlaten en dan pas betalen. Dat is op z’n minst kafkaiaans. En dan vergeten we nog dat de grootste doelgroep van de muziekindustrie, met name jongeren, meestal gewoon geen creditcard bezitten.

Met online shops is het helaas niet anders. Het budget van jongeren is volgens Britse wetenschappers exact hetzelfde gebleven, alleen heeft het zich verplaatst naar gemakkelijker entertainment: er staat thuis heus een dvd-speler en een gamingconsole, maar denken dat jongeren nog cd’s in hun cd-speler gaan laden is gewoon naiëf. Een mp3-speler is een veel efficiënter medium, dat bovendien makkelijker gevuld wordt met illegaal gekopieerde muziek, dan met legaal aangekochte plaatjes.

De oplossing?

Een oplossing die vaak geopperd wordt is het abonnementmodel, waarbij de internetproviders zouden opdraaien voor de kosten van het illegaal downloaden. Die kosten zouden dan worden doorgerekend aan de klanten. Het probleem daarbij is dat:

  1. Muziek gemiddeld gezien veel meer in de leefwereld van jongeren speelt dan in die van hun ouders, en dat jongeren doorgaans weinig met het internetabonnement van hun ouders te maken hebben.
  2. Het oneerlijk is om een soort van solidariteitsmodel toe te passen, net zoals het oneerlijk is om taksen te heffen op lege cd’s, terwijl die eigenlijk perfect voor andere doeleinden gebruikt kunnen worden dan het illegaal kopiëren van cd’s.
  3. Abonnementformules voor iets als muziek gewoon niet werken. Je had vroeger geen abonnement bij je platenzaak en je hebt nu geen abonnement in je kledingwinkel. De populairste GSM-formules zijn ook nog steeds formules waarbij je betaalt voor je werkelijke gebruik. Bovendien mik je wederom niet op de juiste doelgroep met een abonnement.

De echte oplossing

Neen, de echte oplossing is volgens mij eenvoudig. Zo eenvoudig dat ze over het hoofd gezien wordt. Ze moet ook niet binnen de muziekindustrie zelf gezocht worden, want daar is eigenlijk helemaal niet zo veel mis mee–toch niet meer als met eender welke andere industrie. Feit is dat de muziekindustrie–zoals vaker–gewoon de pionier, het eerste “slachtoffer” is geweest van het streven naar efficiëntie.

Om tot een duurzame oplossing te komen, zal er een samenwerking moeten komen tussen financiële providers (bankinstellingen en gsm-providers bijvoorbeeld) en verkopers van–al dan niet virtuele–goederen op het internet. Dat gaat niet alleen over verkopers van muziek, maar ook over bijvoorbeeld verkopers van dag- en weekbladen.

Als ik me bij een financiële instelling registreer dan doe ik dat met het oog op het beheer van mijn geld via die instelling. Er zijn twee manieren waarop ik kan betalen: cash en via mijn bankkaart. Dat zijn beiden wereldwijd héél geaccepteerde betalingsmethoden. Online bestaat er nog veel te veel diversiteit. Bovendien moet ik nog steeds een extra registratieprocedure ondergaan bij de handelaar, iets wat voor cash geld of betaling met bankcontact of zelfs creditcard niet het geval is.

Mijn financiële provider zou, naast de bank- of creditcard, meteen een online luik moeten voorzien waarmee ik met enkele klikken gemakkelijk kan betalen in éénderwelke online webwinkel. Ik denk dan meer specifiek ook aan de implementatie van OAuth, al moet ik toegeven dat ik niet goed genoeg weet of die technologie momenteel al veilig genoeg is om dit soort micropayments aan te kunnen. Ik spreek in eerste instantie trouwens over micropayments omdat ik mijn verhaal begonnen ben met de doelgroep “jongeren”. Niets staat de ontwikkeling van een specificatie in de weg die ook grotere betalingen zal aankunnen–al kan ik me inbeelden dat een extra laag van beveiliging hier wel gewenst is (bekijk het als een soort Proton-verhaal, maar dan succesvol oh sweet sarcasm).

Dit verhaal vergt natuurlijk ook een bepaalde inspanning van de leveranciers, die de technische kant van die betalingsmethode moeten implementeren in hun website, maar dat zou in principe geen probleem mogen vormen. Eens het systeem ontwikkeld is door de financiële providers, zou er gemakkelijk wat voorbeeldcode bijeen geschreven kunnen worden om aan de kant van de verkopers de nodige technologie te integreren. Bovendien zou zo’n algemeen aanvaarde online betaalmethode tot een grotere omzet en dito winst kunnen leiden, wat de bereidwilligheid van online shops ongetwijfeld een duwtje in de rug zal geven.

Come on guys, for once, make an effort!